Als de Cradle of Humankind een middelpunt heeft, dan is het hier. De Sterkfontein-grotten zijn een stelsel van dolomietgrotten op ongeveer 10 km van Maropeng en 50 km ten noordwesten van Johannesburg, en ze hebben meer vroege homininenfossielen opgeleverd dan welke andere vindplaats ter wereld ook. Kalkmijnwerkers begonnen hier in de jaren 1890 met springen; wetenschappers volgden in de jaren dertig, en sindsdien wordt er vrijwel onafgebroken opgegraven.
Twee vondsten maakten de grotten beroemd. In 1947 legden Robert Broom en John Robinson de bijna complete schedel bloot van een volwassen Australopithecus africanus, die de pers Mrs Ples doopte. In de jaren negentig herkende Ron Clarke vervolgens vier kleine voetbotjes in een doos met dierenfossielen, stuurde zijn assistenten met handlampen terug de Silberberg-grot in – en vond de rest van het skelet, nog vast in de rots. Het kostte zo’n twintig jaar om Little Foot te bevrijden; het is het meest complete australopithecinenskelet dat ooit is gevonden.
Belangrijk: de grotten gingen eind 2022 dicht voor bezoekers na overstromingen en zorgen over de veiligheid, en zijn in april 2025 heropend onder beheer van de University of the Witwatersrand (Wits), met een vernieuwde bezoekerservaring. Openingsdagen, tourtijden en prijzen zijn meer dan eens gewijzigd, dus controleer altijd de actuele status voordat je afreist of een tour boekt waarin de grot is opgenomen.
Wat te doen: Sterkfontein-grotten
Doe de rondleiding door de grot
Onder de grond kom je alleen met een rondleiding, in kleine groepen, en die duurt ongeveer een uur. Je daalt een lange trap af naar de hoofdzalen, passeert een ondergronds meer en ziet waar eerst de mijnwerkers en later de paleontologen werkten. Reken op ruim honderd treden per richting en een of twee lage, smalle passages waar je moet bukken – niet geschikt bij claustrofobie, ernstige knie- of rugklachten of met een kinderwagen.
Ontmoet Mrs Ples en Little Foot
Het museum ter plaatse legt uit wat waar is gevonden en waarom het ertoe doet. Mrs Ples wordt meestal op ruim twee miljoen jaar gedateerd; Little Foot is met één methode gedateerd op ongeveer 3,67 miljoen jaar, wat het ouder zou maken dan de beroemde Lucy uit Ethiopië, al is de datering nog omstreden. De originele fossielen liggen in de kluis van Wits in Johannesburg en worden maar af en toe aan het publiek getoond – wat je normaal ziet, zijn afgietsels van hoge kwaliteit.
Loop over het vlonderpad bij de opgraving
Bovengronds slingert een loopbrug over de open opgraving, waar het dak van de grot lang geleden is weggeërodeerd. Hier kwamen de meeste fossielen van Australopithecus africanus – meer dan 500 homininenvondsten – en duizenden dierenbotten en stenen werktuigen uit de breccie. Op doordeweekse dagen zijn er vaak onderzoekers aan het werk.
Combineer met Maropeng
Sterkfontein is de plek van de ontdekking; Maropeng, tien minuten rijden verderop, is de plek van de uitleg. Bijna elke tour met gids vanuit Johannesburg combineert de twee, en samen kosten ze ongeveer vier tot vijf uur, inclusief de rit ertussen.
Zo kom je er: Sterkfontein-grotten
- Met de auto: ongeveer 50 km en ruwweg een uur vanaf Sandton of het centrum van Johannesburg via de N14 of de R28 en de R563 (Hekpoort Road); de afslag staat aangegeven. Reken vanuit Pretoria op 60–75 minuten. Parkeren kan ter plaatse.
- Met een tour: er is geen openbaar vervoer naar de grotten. Een halvedagtour met hotelpick-up is het eenvoudigst – zie onze beste tours.
- Met een taxi-app: je komt er vanuit Johannesburg wel, maar chauffeurs voor de terugrit zijn schaars, dus spreek af dat je chauffeur wacht. Zie reizen.
Insidertips
- Op het moment van schrijven waren de grotten open van dinsdag tot en met zondag van ongeveer 9.00 tot 16.00 uur, op maandag gesloten, met de laatste rondleiding rond 15.00 uur – controleer dit vooraf en boek in schoolvakanties en weekenden online.
- Draag dichte schoenen met grip. De treden kunnen vochtig zijn en de rots is oneffen.
- In de grot is het het hele jaar rond de 16–18 °C – aangenaam koel in de zomer, zacht in de winter. Een dun laagje is genoeg.
- Kom vroeg. De eerste rondleidingen van de dag zijn het rustigst, en zomerse onweersbuien bouwen zich meestal in de middag op.
- Kinderen zijn welkom, maar moeten de trappen zelf kunnen lopen; er is geen lift.
Beste tours: Sterkfontein-grotten
Met deze topbeoordeelde activiteiten zie je Sterkfontein-grotten het makkelijkst:
Tour met gids vanaf €113 Johannesburg: Rondleiding Cradle of Humankind met transfers
De best beoordeelde tour op GetYourGuide die volledig om de Cradle draait. Een gids haalt je op in Johannesburg, rijdt je naar het werelderfgoed en neemt je in Maropeng mee door het verhaal van de oorsprong van de mens – en, als er rondleidingen zijn, de Sterkfontein-grotten in. Begin van de middag ben je terug in de stad.
- Ophalen en terugbrengen bij je hotel in Johannesburg
- Tentoonstelling van Maropeng en ondergrondse boottocht
- Sterkfontein-grotten wanneer die open zijn voor bezoekers
Tour in kleine groep vanaf €97 Pretoria/Sandton: Cradle of Humankind & Sterkfontein-grotten
Een flexibele tour in kleine groep die zowel in Sandton als in Pretoria ophaalt – handig, want weinig Cradle-tours vertrekken uit de hoofdstad. Je bezoekt de UNESCO-fossielensites met een gids die uitlegt wat waar is gevonden, met tijd voor de grotrondleiding en het bezoekerscentrum, afhankelijk van de gekozen optie.
- Ophalen in Sandton, Johannesburg of Pretoria
- Kleine groep met lokale gids
- Halve dag of langere opties
Halvedagtour vanaf €123 Cradle of Humankind en Sterkfontein-grotten: halvedagtour
Een al lang bestaande halvedagtour rond Sterkfontein, het grottenstelsel dat meer vroege homininenfossielen heeft opgeleverd dan welke andere vindplaats ook. Een goede keuze als de grot je prioriteit is; lees de actuele opmerkingen bij het aanbod, want toegang tot de grot hangt af van de openingsdagen van dat moment.
- Focus op de Sterkfontein-grotten
- Vertrek in de ochtend of middag
- Hoteltransfers inbegrepen
Tour met gids vanaf €104 Vanuit Johannesburg: Tour Cradle of Humankind
Een versie van zeven uur van de Cradle-tour voor wie zich niet wil haasten. Er is tijd voor de grotrondleiding, de tentoonstellingen op beide locaties en een lunchstop, met een gids die uitlegt hoe Mrs Ples, Little Foot en Homo naledi in de menselijke stamboom passen.
- Een langere, ontspannen dag bij de fossielensites
- Sterkfontein-grotten en Maropeng
- Ophalen bij je hotel inbegrepen
